ERNST WIECHERT (1887 - 1950)

Inicjatywy związane z osobą pisarza

Dwa tłumaczenia z końca lat 50-tych stanowiły jedyną oznakę obecności Ernsta Wiecherta na polskim rynku księgarskim przez prawie trzy pierwsze powojenne dziesięciolecia. Dopiero z początkiem lat 70-tych prace translatorskie Martuszewskiego, Ostojskiego i Ptaszyńskiego umożliwiły czytelnikowi dostęp do dalszych dzieł pisarza i wzbudziły zainteresowanie Wiechertem wśród krytyków literackich i dziennikarzy. Najważniejszym jednak wydarzeniem popularyzującym tego autora była setna rocznica jego urodzin, która zainspirowała nie tylko środowisko literackie, ale znalazła dość duży odgłos w tak zwanych inicjatywach lokalnych. 

Wspólnota Kulturowa BORUSSIA -> http://www.borussia.pl/
Do grupy pierwszej zalicza się Wspólnota Kulturowa BORUSSIA, założona w 1990 roku w Olsztynie przez młodych historyków, literatów, intelektualistów, miłośników przeszłości krainy między dolną Wisłą i Niemnem. Należą do niej Polacy, Niemcy i Rosjanie, którzy pragną - wolni od jakichkolwiek uprzedzeń - budować wspólne umiłowanie tradycji Prus Wschodnich i nową przyszłość tej ziemi. Wspólnota współpracuje m. in. z Akademią Bałtycką w Lubece, organizuje konferencje i seminaria, uczestniczy w wymianie młodzieży. Siedzibą organizacji jest Olsztyn.
Działacze BORUSSII byli i są świadomi tego, iż region srodze cierpi na niedostatek kapitału kulturowego i symbolicznego. Stąd m.in. zrodził się pomysł wydawania zarówno pisma jak i serii wydawniczej, które stwarzałyby szansę budowania owego kapitału. Pismo "Borussia - Kultura. Historia. Literatura" stara się skupić uwagę autorów z regionu, z terenu Polski oraz z zagranicy na kluczowych dla "otwartego regionalizmu" problemach. Pierwszy numer ukazał się w 1991 roku. Otrzymał nagrodę paryskiej "Kultury" za rok 1996 przyznawanej pismom i redakcjom zajmującym się regionami pogranicza. W latach 1991-1997 redaktorem naczelnym był Kazimierz Brakoniecki, od 1997 roku redakcją kieruje Robert Traba. W 1998 roku powołano Radę Redakcyjną. Od 2001 roku redakcja próbuje utrzymać rytm kwartalnika.

Ernst Wiechert często gości na łamach pisma "Borussia".

Ciało w powieści inicjacyjnej XX wieku. BORUSSIA nr 26, Olsztyn 2002.

"Dzieci Jerominów" jako powieść nowoczesna. BORUSSIA nr 20-21, Olsztyn 2000.

"Borussia" i Wiechert. BORUSSIA nr 16, Olsztyn 1998.

Nazwisko Jeromin. BORUSSIA nr 9, Olsztyn 1994.

Ernst Wiechert — taoistą? Kilka uwag o baśniach i ich recepcji przez dzieci i młodzież. BORUSSIA nr 9, Olsztyn 1994.

Polskie czytanie Ernsta Wiecherta. BORUSSIA nr 9, Olsztyn 1994.

Seminarium Wiechertowskie (Mrągowo, 27 IV— 01 V 1994 r.). BORUSSIA nr 9, Olsztyn 1994.

Strony rodzinne i tradycja: Wiechert a powojenne pokolenie Polaków. BORUSSIA nr 9, Olsztyn 1994.

Ziemia ojczysta i jej utrata w życiu i twórczości Wiecherta. BORUSSIA nr 9, Olsztyn 1994.

Topos mazurski w twórczości Ernsta Wiecherta. BORUSSIA nr 9, Olsztyn 1994.

Ernst Wiechert w olsztyńskim wydawnictwie "Pojezierze". BORUSSIA nr 9, Olsztyn 1994.

Ernst Wiechert. Życie i dzieło. BORUSSIA nr 7, Olsztyn 1993.

Konserwatywna utopia Ernsta Wiecherta w „Dzieciach Jerominów".  BORUSSIA nr 6, Olsztyn 1993.

Mazury Ernsta Wiecherta. BORUSSIA nr 6, Olsztyn 1993.

W poszukiwaniu Sowirogu. BORUSSIA nr 6, Olsztyn 1993.

Dla przybliżenia czytelnikowi działalności Wspólnoty zamieszczam tu fragmenty referatu Huberta Orłowskiego wygłoszonego po niemiecku (tłumaczenie Jolanty Pawłowskiej) na międzynarodowej konferencji "Regionalność jako kategoria w językoznawstwie i w naukach o literaturze" (Regionalität als Kategorie der Sprach- und Literaturwissenschaft), zorganizowanej w kwietniu 2000 roku w Kamieniu Śląskim. Prof. dr hab. Hubert Orłowski jest germanistą, mieszka w Poznaniu.
 

Pierwsza inicjatywa lokalna związana jest z osobą Jacka Trawczyńskiego. Zamieszkujący wówczas w Szczytnie adwokat skupił wokół siebie w drugiej połowie lat 80-tych grupę ludzi, wśród których znaleźć można takie nazwiska, jak Tadeusz Willan, Kira Gałczyńska, Walentyna Dermacka, Jan Rosłan, czy Ryszard Bitowt. Mazurskie Stowarzyszenie Miłośników Twórczości Ernsta Wiecherta zostało zarejestrowane w Sądzie Wojewódzkim w Olsztynie w styczniu 1990 r. Prawdopodobnie z braku prężnych partnerów oraz z powodu choroby Trawczyńskiego działalność Stowarzyszenia zaczęła zamierać od połowy lat 90-tych.

Na początku lat 90-tych powstało  Mazurskie Towarzystwo Ernsta Wiecherta z siedzibą w Sorkwitach. Pastor Krzysztof Mutschmann, który w 1984 r. objął tutejszą parafię ewangelicką, uczynił wiele nie tylko na rzecz gminy, ale jak pierwszy przewodniczący Towarzystwa był gwarantem jego prężnej działalności. Dzięki jego kontaktom w Niemczech udało się przeprowadzić na Mazurach szereg seminariów z udziałem m. in. prelegentów Akademii Bałtyckiej (zaliczał się do nich również Burkhard Ollech, który później zaangażował się w prace mazurskiej organizacji) oraz imprez okolicznościowych poświęconych pisarzowi. To właśnie tej inicjatywie zawdzięczamy, że po długich i raczej żmudnych staraniach w leśniczówce w Piersławku urządzono izbę pamięci Ernsta Wiecherta. Brak dotacji i kłopoty personalne sprawiły, że po ponad 10-letniej owocnej działalności o Towarzystwie mówi się dziś niewiele.

Najmłodszą i działającą do dziś organizacją związaną z osobą wschodniopruskiego pisarza jest Międzynarodowe Stowarzyszenie Miłośników Twórczości Ernsta Wiecherta w Pieckach, zarejestrowane w Sądzie Okręgowym w Olsztynie w dniu 26 kwietnia 2000 roku. Dla zainteresowanych zamieszczam tu statut Stowarzyszenia w wersji dwujęzycznej. Pod względem formalnym organizacja uważa się za polską sekcję założonego w Niemczech Międzynarodowego Stowarzyszenia Miłośników Twórczości Ernsta Wiecherta (IEWG), a wśród członków Stowarzyszenia przeważają mieszkańcy Piecek i Mrągowa. Do najważniejszych osiągnięć inicjatywy należy ustawienie pod koniec 2000 roku nowego nagrobka w miejscu ostatniego spoczynku ojca Wiecherta w Pieckach (ufundowanego ze zbiórek niemieckiego IEWG), a także patronat nad Biblioteką im. Ernsta Wiecherta mieszczącą się w miejscowym domu kultury. Tutejszy księgozbiór jest interesujący zwłaszcza dla osób znających język niemiecki, ponieważ dzięki kontaktom Stowarzyszenia z partnerami w Niemczech udało się tu zgromadzić dużą ilość ciekawych (i niekiedy rzadkich), oryginalnych wydań prozy Wiecherta (większość książek zebrał i przekazał Horst Radeck z Braunschweigu).

Poza izbą pamięci w leśniczówce Piersławek warto zajrzeć do Muzeum w Mrągowie, gdzie oprócz zbiorów regionalnych urządzono stałą wystawę poświęconą Ernstowi Wiechertowi (w Wartowni Bośniaków).